全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

脂肪是咱人欲生存所需要的營養素，伊毋但是咱體內咧儲存能量的倉庫，閣有足濟對維持性命要緊的功能嘛著有伊才通成，比論講伊是起造神經纖維的重要原料，嘛會當幫贊咱吸收各類脂溶性也就是會佮油相溶的bi-tá-bín，閣有不止仔濟款的hoo-lú-bóng嘛需要脂肪才通合成。毋過因為這馬的人生活並古早人加足富裕，食食較無撙節，閣欠運動，身體共用無完的能量沓沓仔轉換做脂肪囤咧，年久月深了後就造成人大箍、著高血壓、若攏無咧要意，尾仔恐驚會致到親像糖尿病、心臟病佮中風彼款的慢性病。所致，若講著咱體內的脂肪，大多數的人凡勢攏共看做是歹物，設法欲緊共挕捒，就按呢毋但醫美診所時行抽脂手術，各大健身中心嘛定定咧拍廣告講𪜶的減肥課程有偌好拄偌好，向望通唌較濟人來報名。

Tsi-hông sī lán-lâng beh sing-tsûn sóo su-iàu ê îng-ióng-sòo, i m̄-nā sī lán thé-lāi leh tû-tsûn lîng-liōng ê tshng-khòo, koh ū tsiok tsē tuì î-tshî sènn-miā iàu-kín ê kong-lîng mā tio̍h ū i tsiah thang tsiânn, pí-lūn-kóng i sī khí-tsō sîn-king tshiam-î ê tiōng-iàu guân-liāu, mā ē-tàng pang-tsān lán khip-siu kok-luī tsi-iûnn-sìng iā tō sī ē kap iû sio-iûnn ê bi-ta-bín, koh ū put-tsí-á tsē khuán ê hoo-lú-bóng mā su-iàu tsi-hông tsiah thang ha̍p-sîng. M̄-koh in-uī tsit-má ê lâng ê sing-ua̍h phīng kóo-tsá-lâng ke tsiok hù-jū, tsia̍h-si̍t khah bô tsún-tsat, koh khiàm ūn-tōng, sin-thé kā īng bô uân ê lîng-liōng ta̍uh-ta̍uh-á tsuán-uānn tsò tsi-hông tún––leh, nî-kú-gue̍h-tshim liáu-āu tō tsō-sîng lâng tuā-khoo, tio̍h ko-hueh-ap, nā lóng bô teh iàu-ì, bué-á khióng-kiann ē tì-kàu tshin-tshiūnn thn̂g-jiō-pēnn, sim-tsōng-pēnn kap tiòng-hong hit-khuán ê bān-sìng-pēnn. Sóo-tì, nā kóng tio̍h lán thé-lāi ê tsi-hông, tuā-to-sòo ê lâng huān-sè lóng kā khuànn-tsò sī pháinn-mi̍h, siat-huat beh kín kā hìnn-sak, tsiū-án-ne m̄-nā i-bí tsín-sóo sî-kiânn thiu-tsi tshiú-su̍t, kok tuā kiān-sin tiong-sim mā tiānn-tiānn teh phah kóng-kò kóng in ê kiám-puî khò-thîng ū guā-hó tú guā-hó, ǹg-bāng thang siânn khah tsē lâng lâi pò-miâ.

閱讀全文 咖啡色脂肪的利益—降血壓 Ka-pi-sik tsi-hông ê lī-ik—kàng hueh-ap →

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

瑞典的皇家科學院宣布共舊年的Nobel生理醫學獎，頒發予日本學者 Shimon Sakaguchi以及兩位美國學者Mary E. Brunkow佮Fred Ramsdell。皇家科學院呵咾𪜶三位科學sia̋n-pái共免疫系統的「周邊免疫耐受性」的運作機制稽考甲清清楚楚，毋但予咱對免疫系統的運作有加較深的認捌，閣通幫贊醫學界開發針對癌症佮自體免疫疾病的新藥方。

Suī-tián ê hông-ka kho-ha̍k-īnn suan-pòo kā kū-nî ê Nobel sing-lí-i-ha̍k tsióng, pan-huat hōo Ji̍t-pún ha̍k-tsiá Shimon Sakaguchi í-ki̍p nn̄g-uī Bí-kok ha̍k-tsiá Mary E. Brunkow kah Fred Ramsdell. Hông-ka kho-ha̍k-īnn o-ló in sann-uī kho-ha̍k sia̋n-pái kā bián-i̍k-hē-thóng ê “tsiu-pinn bián-i̍k nāi-siū-sìng” ê ūn-tsok ki-tsè khe-khó kah tshing-tshing-tshó-tshó, m̄-nā hōo lán tuì bián-i̍k-hē-thóng ê ūn-tsok ū ke khah tshim ê jīn-bat, koh thang pang-tsān i-ha̍k-kài khai-huat tsiam-tuì gâm-tsìng kap tsū-thé-bián-i̍k-tsi̍t-pēnn ê sin io̍h-hng.

閱讀全文 2025年Nobel生理醫學獎—周邊免疫耐受的祕密 2025 nî Nobel sing-lí-i-ha̍k tsióng—tsiu-pinn-bián-i̍k-nāi-siū ê pì-bi̍t →

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

毋管是食物件無細膩去咬著喙抑是火氣大致到喙破，這款經驗攏予人誠齷齪，尤其是當咧收喙的時陣特別食力，定定予人疼甲食袂落飯。毋過論真講，喙內的空喙收喙速度並身軀別位的空喙加足緊，閣袂留疧，是一項予科學界誠好奇的代誌。

M̄-kuán sī tsia̍h mi̍h-kiānn bô-sè-jī khì kā-tio̍h tshuì a̍h-sī hué-khì-tuā tì-kàu tshuì phuà, tsit khuán king-giām lóng hōo lâng tsiânn ak-tsak, iû-kî sī tng-teh siu-tshuì ê sî-tsūn ti̍k-pia̍t tsia̍h-la̍t, tiānn-tiānn hōo-lâng thiànn kah tsia̍h bē lo̍h pn̄g. M̄-koh lūn-tsin kóng, tshuì-lāi ê khang-tshuì siu-tshuì sok-tōo phīng sin-khu pa̍t-uī ê khang-tshuì ke tsiok kín, koh bē lâu khî, sī tsi̍t hāng hōo kho-ha̍k-kài tsiânn hònn-kî ê tāi-tsì.

閱讀全文 為怎樣喙內的空喙收喙緊閣袂留疧？ Uī-tsuánn-iūnn tshuì-lāi ê khang-tshuì siu-tshuì kín koh bē lâu khî? →

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

入冬以後，毋但天氣轉冷，流行性感冒的病毒嘛綴咧開始活跳，造成不止仔濟學生囡仔佮大人著病。今年的狀況閣特別食力，因為過去兩冬來為著防止新冠病毒的流湠，逐家特別注重個人衛生，維持社交距離，著流感的人少，致使大多數的人無免疫力，形成所謂的免疫負債，佇這種狀況之下，防疫措施若放冗，予人佮人的接觸一下仔增加，病毒咧湠就會足緊。為著避免流感四界湠，衛福部官員自舊年九月以來，攏不時大力鼓吹逐家趕緊去注疫苗。

Ji̍p-tang í-āu, m̄-nā thinn-khì tsuán-líng, liû-hîng-sìng kám-mōo ê pēnn-to̍k mā tuè-leh khai-sí ua̍h-thiàu, tsō-sîng put-tsí-á tsē ha̍k-sing gín-á kap tuā-lâng tio̍h-pēnn. kin-nî ê tsōng-hóng koh ti̍k-pia̍t tsia̍h-la̍t, in-uī kuè-khì nn̄g-tang lâi uī-tio̍h hông-tsí sin-kuan-pēnn-to̍k ê liû-thuànn, ta̍k-ke ti̍k-pia̍t tsù-tiōng kò-jîn uē-sing, î-tshî siā-kau kū-lī, tio̍h liû-kám ê lâng tsió, tì-sú tuā-to-sòo ê lâng bô bián-i̍k-li̍k, hîng-sîng sóo-uī ê bián-i̍k-hū-tsè, tī tsit-tsióng tsōng-hóng tsi-hā, hông-i̍k tshòo-si nā pàng-līng, hōo lâng kap lâng ê tsiap-tshiok tsi̍t-ê-á tsing-ka, pēnn-to̍k teh thuànn tiō ē tsiok kín. Uī-tio̍h pī-bián liû-kám sì-kè thuànn, uē-hok-pōo kuann-uân tsū kū-nî káu––gue̍h í-lâi, lóng put-sî tuā-la̍t kóo-tshui ta̍k-ke kuánn-kín khì tsù i̍k-biâu.

閱讀全文 論流行性感冒 Lūn liû-hîng-sìng kám-mōo →

全文朗讀  Tsuân-bûn lóng-tho̍k

瑞典的Nobel醫學委員會，宣布共今年度的Nobel生理醫學獎，頒發予來自匈牙利，佇美國賓州大學研究mRNA上蓋出名的生化學家Katalin Kariko，以及賓州大學的免疫學家Drew Weissman。Nobel醫學委員會呵咾講：𪜶兩位學者透過共mRNA核苷酸的結構做小可仔修改，予外來的mRNA袂予細胞看做是外來物來共伊排斥，予mRNA通順利進入人類細胞內製造有路用的卵白質，比論講病毒的抗原，刺激免疫系統產生抗體。所致，佇這擺新冠病毒大流行期間，科學界有才調用走敢若飛的速度佇短短的一冬內，就共通對抗新冠病毒的mRNA疫苗製造出來，予這个影響全世界的百年大災厄提早結束。

Suī-tián ê Nobel i-ha̍k uí-uân-huē, suan-pòo kā kin-nî-tōo ê Nobel sing-lí-i-ha̍k-tsióng, pan-huat hōo lâi-tsū Hiong-gâ-lī, tī Bí-kok Pin-tsiu tāi-ha̍k gián-kiù mRNA siōng-kài tshut-miâ ê sing-huà-ha̍k-ka Katalin Kariko, í-ki̍p Pin-tsiu tāi-ha̍k ê bián-i̍k-ha̍k-ka Drew Weissman. Nobel i-ha̍k uí-uân-huē o-ló kóng: in nn̄g-uī ha̍k-tsiá thàu-kuè kā mRNA hi̍k-kam-sng ê kiat-kòo tsò sió-khuá-á siu-kái, hōo guā-lâi ê mRNA bē hōo sè-pau khuànn tsò sī guā-lâi-mi̍h lâi kā i pâi-thik, hōo mRNA thang sūn-lī tsìn-ji̍p jîn-luī sè-pau lāi tsè-tsō ū lōo-īng ê nn̄g-pe̍h-tsit, pí-lūn kóng pēnn-to̍k ê khòng-guân, tshì-kik bián-i̍k-hē-thóng sán-sing khòng-thé. Sóo-tì, tī tsit pái sin-kuan-pēnn-to̍k tuā-liû-hîng kî-kan, kho-ha̍k-kài ū tsâi-tiāu iōng tsáu kánn-ná pue ê sok-tōo tī té-té ê tsi̍t tang lāi, tō kā thang tuì-khòng sin-kuan pēnn-to̍k ê mRNA i̍k-biâu tsè-tsō tshut-lâi, hōo tsit ê íng-hióng tsuân-sè-kài ê pah-nî tuā tsai-eh thê-tsá kiat-sok.

閱讀全文 2023年Nobel生理醫學獎—拯救人類的mRNA 疫苗 2023 nî Nobel sing-lí i-ha̍k-tsióng—tsín-kiù jîn-luī ê mRNA i̍k-biâu →