根據統計，全世界有百分之七十五的傳染病是對動物來的。這種原底干焦會佇動物（親像豬、牛、羊、狗、鳥，甚至夜婆等等）之間互相流傳的病，透過動物佮人直接的接觸，抑是透過媒介親像蠓仔、胡蠅等，就會有機會來穢著人。醫學界共這號病號做人畜共通傳染病《zoonosis》。

Kin-kì thóng-kè, tsuân sè-kài ū pah-hun-tsi-tshit-tsa̍p-gōo ê thuân-jiám-pēnn sī uì tōng-bu̍t lâi––ê. Tsit tsióng guân-té kan-na ē tī tōng-bu̍t (tshin-tshiūnn ti, gû, iûnn, káu, tsiáu, sīm-tsì iā-pô tíng-tíng) tsi-kan hōo-siōng liû-thuân ê pēnn, thàu-kuè tōng-bu̍t kap lâng ti̍t-tsiap ê tsiap-tshiok a̍h-sī thàu-kuè muî-kài tshin-tshiūnn báng-á, hôo-sîn tíng, tō ē ū ki-huē lâi uè tio̍h lâng. I-ha̍k-kài kā tsit hō pēnn hō tsò jîn-thik-kiōng-thong-thuân-jiám-pēnn (zoonosis).

閱讀全文 古錐的動物有可能會予你著感冒 Kóo-tsui ê tōng-bu̍t ū khó-lîng ē hōo lí tio̍h kám-mōo →

全文朗讀 Tsuân-bûn lóng-tho̍k

毋知逐家敢有感覺真奇怪，是按怎不管是佇台灣抑是外國的調查，查埔人毋但平均歲壽比查某人較短，甚至閣較𠢕著癌？有人會講，啊查埔人都愛食薰佮啉酒，莫怪會較短命。但是根據科學家的研究，若是共生活習慣佮環境的影響排除，查某人嘛是會比查埔人活較久。這到底是按怎咧？

M̄ tsai ta̍k-ke kám ū kám-kak tsin kî-kuài, sī-án-tsuánn put-kuán sī tī tâi-uân ah-sī guā-kok ê tiâu-tsa, tsa-poo-lâng m̄-nā pîng-kin huè-siū pí tsa-bóo-lâng khah té, sīm-tsì koh khah gâu tio̍h gâm? Ū lâng ē kóng, ah tsa-poo-lâng to ài tsia̍h-hun kap lim tsiú, bo̍k-kuài ē khah té-miā. Tān-sī kin-kì kho-ha̍k-ka ê gián-kiù, nā sī kā sing-ua̍h si̍p-kuàn kap khuân-kíng ê íng-hióng pâi-tû, tsa-bóo-lâng mā sī ē pí tsa-poo-lâng ua̍h khah kú. Tse tàu-té sī-án-tsuánn––leh?

閱讀全文 是按怎查埔人比查某人普遍較短命？Sī-án-tsuánn tsa-poo-lâng pí tsa-bóo-lâng phóo-phiàn khah té-miā？ →

現代人的生活品質好，三頓大魚大肉是真四常的代誌。營養不良已經誠僫想像。因為營養無夠所造成的病症，抑就是所謂的《散食人的病症》佇現此時的台灣社會嘛是欲消失無蹤矣。毋過，食好物並無表示身體就較健康。咱解決了營養不良的問題煞𤆬來營養過剩的煩惱。食傷濟食傷好煞造成一堆《好額人的病症》，親像是心臟病、高血壓、糖尿病、癌症等等。

Hiān-tāi-lâng ê sing-ua̍h phín-tsit hó, sann-tǹg tuā hî tuā bah sī tsin sù-siông ê tāi-tsì. Îng-ióng put-liông í-king tsiânn oh sióng-siōng. In-uī îng-ióng bô kàu sóo tsō-sîng ê pēnn-tsìng, ia̍h-tō-sī sóo-uī ê《sàn-tsia̍h-lâng ê pēnn-tsìng》tī hiān-tshú-sî ê Tâi-uân-siā-huē mā sī beh siau-sit-bû-tsong––ah. M̄-koh, tsia̍h hó mi̍h pīng bô piáu-sī sin-thé tō khah kiān-khong. Lán kái-kuat liáu îng-ióng put-liông ê būn-tê suah tshuā lâi îng-ióng kuè-sīng ê huân-ló. Tsia̍h siunn tsē tsia̍h siunn hó suah tsō-sîng tsi̍t tui《hó-gia̍h-lâng ê pēnn-tsìng》, tshin-tshiūnn sī sim-tsōng-pēnn, ko-hueh-ap, thn̂g-jiō-pēnn, gâm-tsìng tíng-tíng.

閱讀全文 天然植物性的食物是維持健康的上好藥方（Thian-jiân si̍t-bu̍t-sing ê tsia̍h-mi̍h sī uî-tshî kiān-khong ê siōng hó io̍h-hng） →

濟濟營養專家攏強調啉牛奶對囡仔的發育抑是大人欲維持健康骨質的重要性。毋過，有不止仔濟的非洲和亞洲人因為體質的緣故，對牛奶會過敏，大多數是因為欠缺會使分解 lactose 的酵素造成。Lactose 字面上的意思是乳醣 (milk sugar), 是一種干焦存在佇動物性牛奶佮羊奶內底的糖，為著欲吸收有夠額的營養佮避免過敏的問題，真濟人會改啉植物性的豆奶、米奶、椰子奶、抑是杏仁奶。按呢有人會問: 遮濟種選擇，啊是愛選佗一種較好咧？

Tsē-tsē îng-ióng-tsuan-ka lóng kiông-tiàu lim gû-ling tuì gín-á ê huat-io̍k a̍h-sī tuā-lâng beh uî-tshî kiān-khong kut-tsit ê tiōng-iàu-sìng. M̄-koh, ū put-tsí-á tsē ê Hui-tsiu hām A-tsiu-lâng in-uī thé-tsit ê iân-kòo, tuì gû-ling ē kuè-bín, tuā-to-sòo sī in-uī khiàm-khuat ē-sái hun-kái “lactose” ê kànn-sòo tsō-sîng. Lactose, jī-bīn-siōng ê ì-sù sī ling-tn̂g (milk sugar), sī tsi̍t tsióng kan-na tsûn-tsāi tī tōng-bu̍t-sìng ê gû-ling kap iûnn-ling lāi-té ê thn̂g. Uī tio̍h beh khip-siu ū kàu gia̍h ê îng-ióng kap pī-bián kuè-bín ê būn-tê, tsin tsē lâng ē kái lim si̍t-bu̍t-sìng ê tāu-ling, bí-ling, iâ-tsí-ling, a̍h-sī hīng-jîn-ling. Án-ne ū lâng ē mn̄g: Tsiah tsē tsióng suán-ti̍k, ah sī ài suán tó tsi̍t tsióng khah hó––leh?

閱讀全文 你若對牛奶過敏，豆奶是你上有營養的選擇 Lí nā tuì gû-ling kuè-bín, tāu-ling sī lí siōng ū îng-ióng ê suán-ti̍k →

俗語講：『良藥苦口』。藥仔食起來苦苦。濟濟人可能會想欲配寡甘甜的果子抑是啉寡甜甜的果汁來減輕藥仔的苦味。毋過, 這看起來真自然的代誌煞有可能會造成料想袂到的後果。濟濟的科學研究已經證明真濟果子的化學成份會和藥仔交互作用 （drug-drug interaction），影響著藥仔的效果。這主要是透過影響肝臟的解毒功能，造成吸收入來的藥仔濃度傷懸。其中，甘甜的葡萄柚仔汁尤其愛避免。

Sio̍k-gí kóng “liông-io̍h khóo-kháu”. Io̍h-á tsia̍h––khí-lâi khóo-khóo.  Tsē-tsē lâng khó-lîng ē siūnn beh phuè kuá kam-tinn ê kué-tsí ia̍h-sī lim kuá tinn-tinn ê kué-tsiap lâi kiám-khin io̍h-á ê khóo-bī. M̄-koh, tse khuànn––khí-lâi tsin tsū-jiân ê tāi-tsì suah ū khó-lîng ē tsō-sîng liāu-sióng-bē-kàu ê hiō-kó. Tsē-tsē ê kho-ha̍k-gián-kiù í-king tsìng-bîng tsin tsē kué-tsí ê huà-ha̍k-sîng-hūn ē hām io̍h-á kau-hōo-tsok-iōng (drug-drug interaction), íng-hióng tio̍h io̍h-á ê hāu-kó. Tse tsú-iàu sī thàu-kuè íng-hióng kuann-tsōng ê kái-to̍k kong-lîng, hōo khip-siu ji̍p-lâi ê io̍h-á long-tōo siunn kuân. Kî-tiong, kam-tinn ê phû-tô-iū-á tsiap iû-kî ài pī-bián.

閱讀全文 食藥仔千萬毋通配葡萄柚仔汁 Tsia̍h io̍h-á tshian-bān m̄-thang phuè phû-tô-iū-á tsiap →